Menu
22

اثرات سلامتی بخش و عوارض روزه داری



اثرات سلامتی بخش و عوارض روزه داری


روزه چیست ؟

از لحاظ علمی هشت ساعت بعد از آخرین غذایی که می خوریم بدن درشرایطی قرار می گیرد که اصطلاحا Fast یا روزه نامیده می شود. این اتفاقی است که تقریبا هر روزه برای همه ما رخ می دهد.
اگر خواب معمول شبانه شما هشت ساعت باشد و از نیم ساعت قبل از خواب چیزی نخورید، صبح که از خواب بر می خیزید در حالت روزه یا Fast قرار دارید و شاید به همین جهت نیز وعده صبحگاهی شکستن روزه یا Breakfast نام نهاده شده است.

در دین اسلام روزه به معنای مجموعه ای از تمرینات روحی و جسمی است که یکی از جنبه هایش پرهیز از خوردن و آشامیدن از اذان صبح تا اذان مغرب است.

آیا روزه گرفتن مفید است؟

شاید بهتر باشد کمی سوال مان را تغییر دهیم. اما اینکه این روزه ای که ما می گیریم موجب سلامتی جسمی مان خواهد شد یا خیر؟ سوالی است که برای دانستن پاسخ اش باید فیزیولوژی روزه داری را بدانیم یعنی مطلع شویم در طول روز ه داری چه تغییراتی در بدن رخ می دهد.

_ اتفاقاتی که در طول روزه داری در بدن رخ می دهد به طول ساعات روزه داری بستگی دارد. همان طور که قبلا هم اشاره شد بطور معمول هشت ساعت پس ازخوردن یک وعده غذایی بدن به حالتی می رسد که از لحاظ فیزیولوژیک روزه اطلاق می شود. این همان زمانی است که سیستم گوارش جذب مواد مغذی موجود در غذای خورده شده را به اتمام می رساند.

_ در حالت طبیعی گلوکز ذخیره شده در کبد ماهیچه ها منبع عمده انرژی مصرفی بدن به شمار می روند. در طول روزه داری، این منبع گلوکز ذخیره ای، اولین منبع تولید انرژی به حساب می آید. پس از آن نوبت به چربی است که بسوزد و انرژی تولید نماید. البته هنوز مقادیر کمی گلوکز از طریق مکانیسم های دیگری در کبد تولید می شود.

_ تنها پس از روزه داری طولانی - یعنی چند روز تا چند هفته متوالی غذا نخوردن - بدن به ناچار برای تولید انرژی از پروتئین ها استفاده می کند. این حالت گرسنگی مطلق نامیده می شود و کاملا با اصول سلامتی مغایر است. دراین حالت به علت استفاده از پروتئین برای تولید انرژی ماهیچه ها تحلیل رفته و فرد ضعیف و ناتوان به نظر می رسد.


 روزه

_ از آن جایی که روزه داری در ماه رمضان تنها از طلوع تا غروب آفتاب طول می کشد زمان زیادی از روز برای ذخیره دوباره انرژی در بدن وقت خواهید داشت. در واقع روزه داری موجب تغییر آرام سوخت اصلی بدن از گلوکز به چربی می شود بدون آنکه ماهیچه ها آسیب ببینند یا از بین بروند.

  • استفاده از چربی به عنوان انرژی هم بدون از دست دادن ماهیچه وزن شما را کاهش می دهد و هم در طولانی مدت کلسترول شما را کاهش می دهد.
  • این کاهش وزن، کنترل دیابت و افت فشار خون را راحت تر می کند.
  • در طول روزه داری سموم ذخیره شده در بافت چربی نیز آزاد شده و در نهایت توسط بدن دفع می شوند.
  • بعد از چند روز روزه داری سطح آندروفین های ترشح شده افزایش می یابد که موجب هشیاری و سرحالی و بهتر شدن احساس عمومی فرد خواهد شد.

با دانستن نکات مذکور اهمیت تغذیه صحیح در وعده های افطار و سحر و تنوع و تناسب آن برایمان روشن می شود. 

عوارض مرتبط با روزه داری

۱. سوزش سر معده 

معده دارای محیطی اسیدی است که برای هضم غذا و از بین بردن باکتری ها طراحی شده است. مری به واسطه دریچه ای که آن را از معده جدا می کند بطور معمول در مقابل اسید مقاوم است. اگر میزان ترشح اسید زیاد شود یا به هر دلیل کارایی دریچه کاهش پیدا کند سوزش سرمعده یا رفلاکس اتفاق خواهد افتاد.

روزه داری بطور معمول ترشح اسید معده را کاهش می دهد اما فکر کردن به غذا یا دیدن و رسیدن بوی آن به مشام موجب صدور فرمان ترشح اسید معده توسط مغز می شود.


 روزه

درمان  سوزش سر معده 

۱. در حد معمول و مناسب غذا بخورید و غذاهای روغنی یا سرخ شده و خیلی تند نخورید.

۲. به نسبت عدم استعمال دخانیات و کاهش میزان کافئین - چای و قهوه - می تواند در این امر تاثیرگذار باشند.

۳. استفاده از عرق - روغن - نعنا می تواند نفخ و باد گلو را کاهش دهد.

۴. هنگام خوابیدن زیرسرتان بالشت بگذارید تا بالاتر از سطح معده باشد. 

۵. کاهش وزن در طولانی مدت می تواند مشکل سوزش سرمعده را حل نماید.

۲. کنترل نامناسب دیابت

از آن جایی که عدم استفاده از انسولین در کوتاه یا طولانی مدت تاثیرات بسیار بدی بر سطح سلامتی فرد دیابتی می گذارد افرادی که انسولین استفاده می کنند و به دیابت نوع ۱ مبتلا هستند از روزه گرفتن منع شده اند.


 روزه

- کسانی که برای کنترل دیابت شان از قرص استفاده می کنند حتما باید قبل از ماه رمضان با پزشک شان مشورت نمایند تا در صورت لزوم در نحوه مصرف دارو های شان تغییر حاصل گردد. البته بیشتر افراد دیابتی بیش از آن که در زمان روزه داری دچار مشکل شوند در زمان هایی که می توانند غذا بخورند کنترلشان بر قند خون را - بواسطه پرخوری - از دست می دهند.
این افراد و اطرافیان شان باید عوارض افت قند خون را بدانند و به محض اینکه به آن دچار شدند، روزه شان را بشکنند زیرا خطر بیهوشی و مرگ آن ها را تهدید می کند.

- قرص های طولانی اثر مانند گلی بنگلامید احتمال افت قند خون را در طول دوران روزه داری افزایش می دهند.

- افرادی که در کنار دیابت ناراحتی های دیگری مانند آنژین، سکته قلبی یا مغزی داشته اند یا به عوارض دیابت مانند عوارض چشمی (رتینوپاتی)، عوارض کلیوی (نفروپاتی)، عوارض اعصاب محیطی (نوروپاتی) دچار شده اند، باید حتما قبل از روزه داری با پزشک معالج شان ملاقات نموده و دستورات کامل را از او دریافت کنند.

۳. سردرد


 روزه

سردرد در زمان روزه داری می تواند دلایل زیادی از جمله کم آبی، گرسنگی، استراحت ناکافی یا نرسیدن موادی که به آن ها عادت داریم مثل کافئین و نیکوتین داشته باشد.

یک رژیم مناسب و متناسب و بالاخص خوردن سحری، خوردن مایعات به میزان کافی و حتی استفاده از مسکن امکان ابتلا یا عود سردرد ها را کاهش می دهد.

همچنین باید از چیزهایی که به آن ها حساسیت دارید دوری کنید. به عنوان مثال اگر به نور آفتاب حساسیت دارید عینک ضدآفتاب یا کلاه استفاده نمایید.

۴. کم آبی

کم آبی یکی از اتفاقات شایع در زمان روزه داری است.
بدن به طور دائم از طریق تنفس و تعریق و ادرار آب و املاح از دست می دهد.
میزان آب از دست داده شده توسط بدن به عوامل متفاوتی نظیر آب و هوا، میزان نوشیدن آب قبل از آغاز روزه، میزان فعالیت بدنی و توان کلیه در بازجذب آب و املاح بستگی دارد.


 روزه

عموما پیشگیری از مراقبت بهتر است. به هر صورت اگر قبل از آغاز روزه به اندازه کافی مایعات ننوشید احتمال بروز کم آبی در طول روزه را افزایش می دهید.
این احتمال در میان افراد مسن و کسانی که داروهای دیورتیک (ادرارآور ) استفاده می کنند افزایش می یابد.

با توجه به میزان کم آبی بدن تان ممکن است دچار حالاتی مانند بی حالی، رخوت و سستی، گرفتگی عضلانی، گیجی و سرگیجه، حال بهم خوردگی و حتی غش و بیهوشی شوید.
اگر سرگیجه دارید و نمی توانید بایستید یا دچار حال بهم خوردگی هستید باید سریعا به بدن تان آب برسانید. مقداری آب بنوشید بهتر است این آب با کمی شکر و نمک باشد.

اگر کسی بواسطه کم آبی غش کرد باید پاهایش را کمی بالاتر بیاوریم تا بالاتر از سطح زمین قرار بگیرد و به محض هوشیاری به او آب نوشانده شود.


 روزه

۵. بیمار یهای مزمن

در مورد دیابت پیش از این صحبت شد اما اگر به بیماری ای دیگری مانند فشارخون بالا و آسم دچار هستید که باید با دارو کنترل شوند بهتر است برای جلوگیری از بروز مشکلاتی مانند سکته یا حمله های آسمی با پزشک تان ملاقات کنید تا اگر صلاح می داند با تغییر در روش دریافت دارو و صدور دستورهای لازم بتوانید در کنار کنترل بیماری تان روزه هم بگیرید.

۵. یبوست

یبوست یکی از عوارض بسیار آزاردهنده در افراد روزه دار است.


 روزه

راهکار های کاهش یبوست عبارتند از:

  • استفاده از مقادیر کافی مایعات بین افطار تا سحر
  • استفاده از مقادیر زیاد میوه و سبزی
  • استفاده از مقادیر زیاد غذاهای حاوی فیبر مثل سبوس و غلات تصفیه نشده
  • تحرک بدنی

۶. استرس

کاهش دریافت مایعات و غذا و همچنین کاهش ساعات خواب و بدخوابی می تواند منجر به بروز استرس شود.

به همین جهت لازم است از کارهایی که می تواند استرس را افزایش دهد خودداری کنیم مثلا در مورد چیزهایی که نمی توانیم انجام دهیم حرف نزنیم و عصبانیت مان را کنترل کنیم و زیر آفتاب ورزش نکنیم و سیگار کشیدن راکنار بگذاریم.

هم چنین منابع غنی از ویتامین ها و آنتی اکسیدان ها و خوراکی های ضد استرس را مصرف کنید.

۷. چاقی


 روزه

باور نکردنی است اما واقعیت دارد. کسی که قسمت اعظم روز را روزه دارد و غذا نمی خورد از آنجایی که در بقیه ساعات پرخوری می کند چاق می شود.

استفاده مکرر از غذاهای چرب و بسیار شیرین و سرخ کردنی ها و فست فود ها در سحری و افطاری فرد را در معرض افزایش وزن قرار خواهد داد.



به این مطلب امتیاز دهید

نظراتی که قبلا به این مطلب داده شده
در حال حاضر هیچ نظری ثبت نشده است .
شما می توانید اولین نفری باشید که نظر می دهید .
نظر شما در مورد این مطلب چیست ؟

نام

ایمیل